Havadan Su Üreten Teknoloji
Atmospheric Water Harvesting teknolojisi, çöl koşullarında bile elektrik kullanmadan temiz su üretebilecek yeni bir çözüm sunuyor.
Küresel su krizi derinleşirken, bilim insanları havadaki nemden içilebilir su üretmeyi mümkün kılan yeni nesil teknolojilere yöneliyor.
Atmospheric Water Harvesting (AWH) olarak bilinen bu yöntem, nemli havadaki su moleküllerini yakalayarak saf suya dönüştürüyor. Son yıllarda bu alandaki en dikkat çekici gelişmelerden biri, Nobel ödüllü kimyager Prof. Omar Yaghi’nin kurduğu Kaliforniya merkezli girişim Atoco’dan geldi.
Şirket, metal-organik iskeletler (MOF) adı verilen nano-gözenekli retiküler malzemeler geliştirerek düşük nem oranlarında bile su toplayabilen sistemler tasarladı. Bu malzemelerin iç yüzey alanı olağanüstü yüksek. Örneğin 1 gramlık bir MOF küpünün iç yüzey alanı yaklaşık bir futbol sahasına eşdeğer olabiliyor. Bu geniş yüzey, su moleküllerinin adsorbe edilmesini ve gerektiğinde serbest bırakılmasını mümkün kılıyor.
Geleneksel yoğunlaştırma sistemleri havayı çiğ noktası sıcaklığına kadar soğutarak su üretirken yüksek enerji tüketiyor ve düşük nemli bölgelerde verimsiz çalışıyor. Atoco’nun yaklaşımı ise adsorpsiyon temelli. Bu yöntem, su moleküllerini daha seçici biçimde yakalayarak enerji ihtiyacını ciddi ölçüde azaltıyor. Şirket, hem şebekeye bağlı hem de tamamen elektrik kullanmadan çalışan sistemler geliştiriyor.
Şebekeye bağlı modeller günde 2.000–4.000 litreye kadar su üretebilirken, off-grid sistemler yalnızca ortam sıcaklık farkından yararlanarak günde yaklaşık 1.000 litre temiz su sağlayabiliyor. Teknoloji, endüstriyel tesislerdeki düşük dereceli atık ısıyı kullanarak su üretme potansiyeliyle dikkat çekiyor. Şirkete göre bir ton retiküler malzeme, uygun koşullarda günde 20 ton temiz su üretebilecek kapasiteye ulaşabiliyor.
Potansiyel kullanım alanları arasında su stresi yaşayan bölgeler, çöl tarımı, veri merkezleri ve yeşil hidrojen üretimi yer alıyor. Özellikle veri merkezlerinin ürettiği atık ısının su üretiminde kullanılabilmesi, enerji ve su döngüsünü daha sürdürülebilir hale getirebilir. AWH teknolojisi henüz tam ölçekli ticarileşme aşamasına geçmemiş olsa da, uzmanlara göre bu yaklaşım gelecekte su üretimini merkezi sistemlerden bağımsız, yerinde ve dayanıklı bir yapıya dönüştürebilir.
Kaynak: AIChE
