Evrende Gizli Hazine Avı

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve NASA, Hubble Uzay Teleskobu'nun 35 yıllık devasa arşivini yapay zekâ ile tarayarak evrenin saklı kalmış yüzlerce gizemini gün ışığına çıkardı. "Kozmik bir samanlıkta iğne aramak" olarak nitelendirilen bu süreç, yapay zekânın hızı sayesinde sadece iki buçuk günde tamamlandı.

ESA araştırmacıları David O'Ryan ve Pablo Gómez tarafından geliştirilen AnomalyMatch adlı yapay zekâ aracı, 100 milyona yakın görüntü kesitini süzgeçten geçirdi. İnsan beyninden esinlenen bu sinir ağı, geleneksel yöntemlerle bulunması yıllar alacak olan 1400'e yakın anomaliyi saptadı. En heyecan verici olanı ise, bu keşiflerin 800'den fazlasının bilimsel literatürde daha önce hiçbir kaydının bulunmamasıydı. Yapay zekâ tarafından yakalanan bu nadir nesneler arasında; çarpışan galaksiler, ışığı büken kütleçekimsel mercekler ve "denizanası galaksileri" olarak bilinen gaz kuyruklu yapılar yer alıyor.

Hatta araştırmacılar, sınıflandırılması şu anki bilgilerle imkânsız olan onlarca nesneyle de karşılaştı. Bu keşifler, evrenin ne kadar dinamik ve hâlâ keşfedilmemiş sürprizlerle dolu olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Bu teknolojik başarı, sadece geçmiş verileri değil, gelecekteki görevleri de doğrudan etkiliyor. Euclid ve Nancy Grace Roman gibi yeni nesil teleskopların üreteceği devasa veri akışını yönetmek için AnomalyMatch gibi araçlar kritik bir rol üstlenecek. Gökbilimciler, yapay zekânın artık sadece bir yardımcı değil, evrenin en karanlık köşelerini aydınlatan temel bir "kaşif" haline geldiğini vurguluyor.

Hubble arşivinden çıkan bu yeni hazine, evrenin oluşumu ve galaksilerin evrimi hakkındaki teorileri yeniden şekillendirebilir. Yapay zekâ sayesinde, 35 yıllık veriler bile bugün yepyeni bilimsel kapılar aralıyor. Astronomi dünyası, şimdi AnomalyMatch'in saptadığı o "sınıflandırılamayan" gizemli nesnelerin ne olduğunu çözmek için kolları sıvadı.

Kaynak: esahubble.org