Neptün'ün Ötesinde 'İmkânsız' Bir Atmosfer Bulundu

Japon Ulusal Astronomi Gözlemevi'nden Ko Arimatsu liderliğindeki ekip, Neptün'ün ötesindeki Kuiper Kuşağı'nda yer alan küçük bir buzlu dünyada normal şartlarda olmaması gereken bir atmosfer keşfetti. ScienceAlert'in haberine göre Nature Astronomy'de yayımlanan araştırma, sadece 500 kilometre çapındaki 2002 XV93 adlı plutino türü cisimde ince ama belirgin bir gaz katmanı tespit etti.

Keşif, dikkat çekici bir gözlem yöntemiyle gerçekleşti: 2024'te Japonya'nın üç farklı noktasından eş zamanlı olarak gerçekleştirilen bir stellar oküllasyon (yıldız örtülmesi) gözlemi. 2002 XV93 uzak bir yıldızın önünden geçtiğinde yıldız ışığının kaybolma şekli, çıplak bir kayadan beklenen ani sönüş yerine kademeli bir sönme ve parlama gösterdi; bu fenomen ancak ışığın bir atmosferden geçerek kırılmasıyla açıklanabiliyor.

15-20 saniye süren olayın başında ve sonunda 1,5 saniyelik gradyan değişim, gaz katmanının varlığının kanıtı oldu. Araştırmacıların kurduğu kırılma modelleri, atmosferin 100-200 nanobar yoğunluğunda olduğunu gösteriyor; bu Dünya'nın deniz seviyesindeki atmosfer yoğunluğunun 5 ila 10 milyon katı kadar daha ince. Sonuçların asıl sarsıcı yanı şu: 2002 XV93'ün zayıf yerçekimi böyle bir atmosferi en fazla birkaç yüz ila bin yıl tutabiliyor; bu da gaz katmanının düzenli olarak yenilendiği anlamına geliyor.

Araştırmacılar iki olası senaryo öneriyor: bir kuyruklu yıldız çarpışmasının geçici bir atmosfer yarattığı veya cismin kriyovolkanları olduğu, yani Pluto gibi buzlu kayadan içsel volatilleri yüzeye püskürtüyor olabileceği. Çalışma, Pluto dışında küçük bir Neptün ötesi cisimde tespit edilen ilk atmosfer olma özelliğini taşıyor; bu da "yoğun küresel atmosferlerin yalnızca büyük gezegenlerde oluştuğu" geleneksel görüşün gözden geçirilmesi gerektiğini düşündürüyor.

Kaynak: sciencealert